03/05/2022 bidalita Jainkoak

Bordeleko zaindaria

Ez zegoen herri hartan putetxeko atezainarena baino lan gutxiago eta gutxiago ordaindua... Baina zer gehiago egin zezakeen gizon hark? Izan ere, ez zuen inoiz irakurtzen edo idazten ikasi, ez zuen beste jarduera edo ofiziorik. Egia esan, bere kargua zen, bere aita izan baitzen aurretik burdel horretako atezaina, eta haren aurretik, aitaren aita. Hamarkada luzez, burdelak aitarengandik semeetara igaro ziren, eta atezainen ostatua ere bai.

Egun batean, jabe zaharra hil zen eta kezkak zituen gazte batek, sortzaile eta ekintzailea, hartu zuen burdelaren jabe. Gazteak negozioa modernizatzea erabaki zuen. Gelak aldatu eta gero langileak deitu zituen argibide berriak emateko. Atezainari esan zion: - Gaurtik aurrera, zu, atean egoteaz gain, asteroko txosten bat prestatuko didazu. Bertan idatziko duzue egunero sartzen diren bikote kopurua. Bostetik bati galdetuko zaio nola tratatu zuten eta zer zuzenduko lukeen tokiari buruz. Eta astean behin, txosten hau aurkeztuko didazu egoki iruditzen zaizkizun iruzkinekin.

Gizona dardar egin zuen. Inoiz ez zitzaion lan egiteko joerarik falta izan, baina...

«Gustuko nuke zu asetzea, jauna», totelkatu zuen, «baina nik... ezin dut irakurri edo idatzi.

-Ai! Asko sentitzen dut! Ulertuko duzunez, ezin diot beste inori ordaindu hau egiteko eta ezin dut itxaron zuk idazten ikasteko, beraz...

-Hala ere, jauna, ezin nauzu kaleratu. Bizitza guztian lan egin dut horretan, nire aitak eta aitonak bezala...

Ez zuen amaitzen utzi. -Begira, ulertzen dut; hala ere, ezin dizut ezer egin. Logikoa denez, kalte-ordaina emango dizugu, hau da, diru kopuru bat, beste lanpostu bat aurkitu arte biziraun dezazun. Beraz, barkatu. Zorte on.

Eta, gehiagorik gabe, buelta eman eta alde egin zuen. Gizonak mundua erortzen ari zela sentitu zuen. Inoiz ez zuen pentsatu egoera horretan aurki zitekeenik. Etxera heldu zen, bizitzan lehen aldiz okupatu gabe. Zer egin nezake? Orduan gogoratu zen batzuetan, burdelean, oheren bat apurtzen zenean edo armairuaren hanka hondatzen zenean, mailu batekin eta iltze batzuekin konponketa sinple eta aldi baterako egitea lortzen zuela. Lanbide iragankorra izan zitekeela uste zuen norbaitek lana eskaini arte. Etxean miatu zituen behar zituen tresnak, iltze herdoildu batzuk eta aliketa makur bat besterik ez zuen aurkitu. Tresna kutxa osoa erosi behar zuen eta horretarako jasotako diruaren zati bat erabiliko zuen. Etxeko izkinan jakin zuen bere herrian ez zegoela ferretegirik, eta bi egunez joan beharko zuela mandoan gertuen dagoen herrira erostera joateko. «Zer aldea du?», pentsatu zuen. Eta oinez hasi zen.

Itzultzean, tresna-kutxa eder eta osatua zeraman. Ez zituen botak kentzen amaitu etxeko atean jo zutenean; bere bizilaguna zen.

-Etorri naiz galdetzera ea ez zeneukan mailurik mailegatzeko.

-Begira, bai, erosi berri dut, baina funtzionatzeko behar dut. Langabezian nagoenez...

-Ba, baina bihar oso goiz itzuliko nioke.

-Ondo dago.

Hurrengo goizean, agindu bezala, bizilagunak atea jo zuen.

-Begira, oraindik mailua behar dut. zergatik ez didazu saltzen?

-Ez, behar dut lan egiteko eta, gainera, ferreteria bi egunetara mandoan.

«Egin dezagun tratua», esan zuen bizilagunak. -Hango bi egunak eta atzera bi egunak ordainduko dizkizut, gehi mailuaren prezioa. Total, lanik gabe zaude. Zer uste duzu?

Benetan, honek lau egunetarako lana eman zion... Onartu zuen.

Itzultzean, beste bizilagun bat zegoen bere etxeko atean zain.

-Kaixo, bizilaguna. Mailu bat saldu al diozu gure lagunari?

-Bai…

-Tresna batzuk behar ditut. Zure lau egunetako bidaia eta irabazi txiki bat horietako bakoitzagatik ordaintzeko prest nago. Badakizu: guztiok ez ditugu lau egun erosketak egiteko.

Atezain ohiak bere tresna-kutxa ireki zuen eta bizilagunak aliketa, bihurkin bat, mailua eta zizel bat aukeratu zituen. Ordaindu eta alde egin zuen.

-Denok ez ditugu lau egun erosketak egiteko..., -gogoratu zuen.

Hau egia balitz, jende askok tresnak eramateko bidaiatu beharko luke. Hurrengo bidaian erabaki zuen saldutako baino tresna gehiago ekarriz kaleratze-diruaren zati bat arriskuan jarriko zuela. Bide batez, denbora aurreztu dezakezu bidaietan.

Auzoan zehar hitza zabaltzen hasi zen eta bizilagun askok erosketak egiteko bidaiatzeari uztea erabaki zuten. Astean behin, orain tresna saltzaileak bidaiatu eta bere bezeroek behar zutena erosten zuen. Laster konturatu zen tresnak gordetzeko tokia aurkitzen bazuen, bidaia gehiago aurreztu eta diru gehiago irabaziko zuela. Beraz, leku bat alokatu zuen. Geroago dendarako sarrera handitu zuen eta aste batzuk geroago leiho bat gehitu zuen, lokala herriko lehen ferreteria bihurtu zen. Denak pozik zeuden eta bere dendan erosketak egin zituzten. Jada ez zuen bidaiatu beharrik, aldameneko herriko burdindegiak bere aginduak bidaltzen baitzion: bezero ona zen. Denborak aurrera egin ahala, urrunago dauden herri txikietako erosle guztiek nahiago izan zuten beren ferretegian erosketak egin eta bi eguneko bidaia aurreztu. Egun batean, bere lagunak, tornelariak, mailu buruak egin zizkiola bururatu zitzaion. Eta gero... zergatik ez? Baita aliketak, pintzak eta zizelak ere. Gerora etorri ziren iltzeak eta torlojuak... Istorioa luzeegia ez egiteko, esango dizut hamar urteren buruan gizon hura erreminta-egile milioidun bihurtu zela, zintzotasunean eta lanean oinarrituta. Eta eskualdeko enpresaburu boteretsuena izan zen azkenean. Hain zen indartsua non egun batean, ikasturte hasiera zela eta, bere herriari eskola bat ematea erabaki zuen. «Irakurtzeaz eta idazteaz gain, garai hartako arte eta eskulan praktikoenak ere irakatsiko ziren bertan», pentsatu zuen.

Alkateak eskolaren inaugurazio festa handi bat eta bere sortzaileari omenaldi afari garrantzitsu bat antolatu zituen. Postrearen ostean, alkateak hiriko giltzak eman zizkion eta besarkatuz esan zuen:

-Harrotasun handiz eta esker onez eskatzen dizuegu ikastetxeko ohorezko liburuko lehen orrialdean zuen sinadura jartzeko ohorea ematea.

«Ohorea niretzat izango litzateke», esan zuen gizonak, «baina ez dakit irakurtzen ez idazten». Analfabetoa naiz.

-Zuk? –esan zuen alkateak, zeinak ez zuen ondo sinetsi- Ez dakizu irakurtzen edo idazten? Inperio industrial bat eraiki al duzu irakurtzen edo idazten jakin gabe? Harrituta nago. Zer egingo nukeen galdetzen dut irakurtzen eta idazten jakin izan banu.

«Esango dizut», erantzun zuen gizonak lasai. –Irakurtzen eta idazten jakin izan banu... Burdeleko atezaina izango nintzateke!

Utzi zure iruzkina

Zure helbide elektronikoa ez da argitaratuko.